تبلیغات اینترنتیclose
سید عماد الدین نسيمی حاققیندا يارادیلان اثرلر- 2
سید عمادالدین نسیمی در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار سید عمادالدین نسیمی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق

 

تصویر و پرتره سید عماد الدین نسیمی به قلم ناصر بخشی تبریزی

پرتره سید عماد الدین نسیمی

نقاش: ناصر بخشی، هنرمند تبریزی

3-  نسیمی فیلمی

1973 م. ایلینده نسیمی‌نین یاشاییش و مبارزه‌لرینی عکس ائتدیره‌ن بیر فیلم دوزه‌لدی. بو فیلمین سناریوسونو عیسی حسین‌اوف یازمیشدیر.

فیلمده نسیمی‌نین گنجلیگینده ابراهیم شیروانشاهین دربارینا منسوب اولماسیندان سؤز گئدیر. او زامان ابراهیم شیروانشاه، امیر تیمور ایله بیر مقاوله باغلایاراق ساواشین قاباغینی آلمیشدیر.

ابراهیم شاه، امر ائدیر درباردا نسیمی‌نی یاخشی ساخلاسینلار، اونون بو زامان عاشیقانه شعرلری خلق ایچینده یاییلماغا باشلاییر. همین دؤورده فضل الله نعیمی، تبریزدن باکی‌یا گئدیر و ابراهیم شاهدان فعالیت اجازه‌سی‌ده آلیر.

نسیمی بو زامان درباردان چیخیر و داها اورایا قاییتمیر. شایع اولور کی فضل الله نعیمی‌نین قیزی فاطیمه‌یه عاشیق اولموشدور. لاکین سونرالار معلوم اولور کی او حروفیلیگی قبول ائتدیگی اوچون درباردان چیخیب خلق ایچینه گئدیر و سونرا چؤللرده در به در اولور و سونرالار فاطیمه ایله‌ده ائوله‌نیر.

نسیمی، اوستادی و مرشدی فضل الله نعیمی تبریزی‌نین فاجیعه‌لی اؤلوموندن سونرا، آنادولویا و سونرا حلب شهرینه گئدیر و اورالاردا حروفیلیگی تبلیغ ائتمگه باشلاییر و همین شهرین مئیدانیندادا دریسینی سویوب، اونو اعدام ائدیرلر.

4-  فریاد

بو منظوم درام، بختیار واهابزاده طرفیندن، نسیمی‌نین مبارزه‌لر ایله دولو حیاتی حاققیندا یازیلمیشدیر.

5-  محشر

بو رومان عماد الدین نسیمی‌نین یاشاییشینی ترسیم ائدیر. رومانین یازاری عیسا حسین‌اوف دور. او، همین رومان اساسیندا نسیمی فیلمی‌نین سناریوسونودا تنظیم ائتمیشدیر.

6-  نسیمی و مختومقولو

نسیمی بوتون اسلام عالمینده او قده‌ر محبت و سئوگی قازانیرکی، اونون آدی و سانی بؤیوک عارف شاعیرلرین شعرلرینه سالینیر. تورکمنلر آراسیندا ظهور ائده‌ن مختومقلی فراغی، دوردی شیخ خیوه‌ای ایله دئییشمه‌سینده، بئله دئییر:

اول نمه‌دیر، یئمه‌دیلر، دویدولار،
اول کیم ایدی دابانیندان سویدولار،

 

اول نمه‌دیر، قیامته قویدولار؟
شاعیر اولسان،‌شوندان بیزه خبر وئر!

دوردی شیخ جوابیندا دئییر:

اول دیداردیر، یئمه‌دیلر، دویدولار،
نسیمی‌نی دابانیندان سویدولار،

 

اول نامازدیر قیامته قویدولار.
بیزدن سلام اولسون، جواب شئیله‌دیر.

7-  نسیمی، اهل حق و بکتاشیلر

اهل حق طایفالاری، نسیمی‌نی اؤزلری‌نین 24 اصلی گوینده (= شاعیر)لریندن علاوه ظهور ائدن فرعی گویندهلردن بیریسی حساب ائدیرلر. اونون بعضی تویوق و غزللرینی «کلامات نسیمی» آدلاندیریرلار.

بوندان باشقا، اهل حق طایفالاری آراسیندا نسیمی حاققیندا بعضی روایتلرده واردیر. بو روایتلرین هئچ علمی و تاریخی اساسی اولماسینا باخمایاراق، اهل حق طایفالاری‌نین اونا عائد اولان عشقیندن حکایت ائدیر. بو روایتلردن بیر نئچه‌سینی آشاغیدا نقل ائدیریک:

الف. قوزو روایتی

نسیمی، زکریا، منصور و تورکه، شاه فضلین دؤرد یاری ایدیلر. بیر گون شاه فضل بیر قوزونو اونلارا تاپشیریر کی اونو بئجرتسینلر. شاه فضل گئتدیکدن سونرا، هر دؤردو بئله قرارا گلیرلر کی قوزونو کسیب یئمک حاضیرلاسینلار. تورکه قوزونو ذبح ائدیر، منصور اونو قناره‌دن آسیر، نسیمی دریسینی سویور و زکریا تیکه- تیکه اره‌له‌ییر.

اونلار بو اطاعت‌سیزلیکلرینه گؤره، بئله جزالاندیریلیر کی: تورکه‌نین بوینو وورولور، منصور داردان آسیلیر، زکریا دوشمن الیندن قاچیب بیر ایچی بوش آغاجین آراسیندا گیزله‌نیرکن، دوشمن طرفیندن اره‌له‌نیر و نسیمی‌نین ایسه دریسی سویولور. همین روایتی بیر باشقا شکیلده لطیفی اؤز تذکره‌سینده گتیرمیشدیر.[1]

اهل حق طایفالاری ایچینده تورکه، مصطفی دونو، منصور، پیر بنیامین دونو، زکریا، پیرموسی دونو و نسیمی، داوودون دونو ایدیلر. بو روایت حاققیندا فارسجا بیر کلام‌دا واردیر:

دردم از یار، درمانم از یار،

کفرم از خود، ایمانم از یار،

گر منصور وار کشانم بر دار،

دست بر نمی‌دارم از دامان یار!

 

دردم از دوست، درمانم از دوست،

کفرم از خود، ایمانم از دوست،

گر نسیمی‌آسا بکنانم پوست،

       دست بر نمی‌دارم از دامان یار!

 

دردم از حیدر، درمانم از حیدر،

کفرم از خود، ایمانم از حیدر،

گر تورکه‌آسا ببرانم سر،

       دست بر نمی‌دارم از دامان یار!

 

دردم از حق، درمانم از حق،

کفرم از خود، ایمانم از حق،

گر زکریاآسا بترانم شقّ،

       دست بر نمی‌دارم از دامان یار!

ب. اون ایکی قاپی روایتی

باشقا بیر حکایه بودور: نسیمی‌نین دریسی سویولاندان سونرا، بیردن گؤردولر کی او، دوردو، دریسینی چیگنینه آتیب یولا دوشدو. هئچ کس جرأت ائدیب دالینجا دوشه بیلمه‌دی. حلب شهری‌نین 12 دروازاسیندا دورانلار هامیسی گؤرموشلر کی نسیمی دروازادان چیخدی، گئتدی. قاپیچیلارین هامیسی ادعا ائتمیشلر کی نسیمی اونلارین دوردوغو قاپیدان ‌چیخدی. و بئله بیر نتیجه‌یه گلمیشلر کی اون ایکی قاپیدان‌دا چیخمیشدیر. ایندیکی مزار، اونون دریسی‌نین سویولدوغو یئردیر. بکتاشیلر تاریخ بویونجا نسیمی‌نی اؤزلریندن حساب ائدیرلر و اونون بعضی شعرلری، او جومله‌دن آشاغیداکی بئیته‌ده استناد ائدیرلر کی دئییر:

صورتده گرچه بکته‌شی[2] چوخدور نسیمی تک،

 

معنی‌ده آدی هر حجرین کیمیا دگیل.[3]

ج. زاهید بارماغی روایتی

بکتاشیلر آراسیندا نسیمی حاققیندا چوخلو منقیبه‌لر واردیر. او جومله‌دن بئله بیر حکایه وار:

نسیمی‌نین دریسی‌نین سویولماسینا امر ائده‌ن حاکیم، مئیدانا ییغیلان خلقه دئییر:«قیراقدا دورون کی بونون قانیندان بیر قطره بیر یئره سیچراسا، او دا کسیلمه‌لیدیر.»

قضادان نسیمی‌نین بیر داملا قانی حاکیمین بارماغینا آتیلیر. مئیداندا اولان حال اهلیندن بیریسی دئمیش کی:«ای حاکیم! فتوانیزا گؤره بارماغینیز کسیلمه‌لیدیر.» او ایسه دئمیشدیر:«یوخ، هئچ زاد لازم دگیل، بیر آز سو ایله پاک اولور!» بونو ائشیده‌ن نسیمی، قان ایچینده دئییر:

زاهیدین بیر بارماغین کسسن،دؤنر حقدن‌قاچار،

 

گؤر بو مسکین‌عاشیقی سرپا سویارلار، آغریماز.[4]

 



[1] لطیفی تذکره‌سی، ص 286.

[2] نسخه بدل: بنزه‌ری.

[3] عبدالباقی گولپینارلی. نسیمی، اصولی، روحی، وارلیق یایینلاری، استانبول، 1953.

[4] همان، ص 6.

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهش دکتر حسین محمدزاده صدیق,سید عماد الدین نسیمی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق, پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون سید عماد الدین نسیمی, شناختنامه عماد الدین نسیمی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق, حسین محمدزاده صدیق مصحح آثار عماد الدین نسیمی,عماد الدین نسیمی در تحقیقات حسین محمدزاده صدیق, فضل الله نعیمی و حروفیه به روایت دکتر صدیق,شناختنامه سید عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق,
ارسال در تاريخ جمعه 7 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی