تبلیغات اینترنتیclose
باشقا نسيميلر- 2
سید عمادالدین نسیمی در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار سید عمادالدین نسیمی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق

 

تصویر و پرتره سید عماد الدین نسیمی به قلم ناصر بخشی تبریزی

پرتره سید عماد الدین نسیمی

نقاش: ناصر بخشی، هنرمند تبریزی

موضوع : باشقا سید عماد الدین نسیمیلر, | بازدید : 691

7-  میران نسیمی

نسیمی شهید اولدوقدان سونرا، آدی مقدس اولموشدور. اونا گؤره بیر چوخ حروفی و صوفی شاعیرلر، نسیمی تخلّصو سئچمگی اؤزلرینه فخر سایمیشلار. بو نسیمیلری تانیماق اوچون، گرگین آراشدیرما لازمدیر. مرحوم میر علی سیدوف، اؤز آراشدیرمالاریندا باشقا الیفا ایله یازیلان بیر نسیمی تخلّصلو شاعیرین شعرلرینه راست گلمیشدیر.

او، همین شاعیرین، عماد الدین نسیمی شعرلرینه یازدیغی نظیره‌لری‌ده نشر ائتمیشدیر. او جومله‌دن آشاغیداکی مطلعلی شعرلری ذکر ائتمک اولار:

گل‌کؤنول سئومه جهانی، چون جهان الده‌ن گئده‌ر،

عشق یولوندا هر کیم اول یارینا جان‌فشان گئده‌ر،

هر کیمی دیندیره‌سن، من‌ده بیر جانام دئیه‌ر،
زاهیدین بیر بارماغینی کسسه‌لر، حقدن دؤنه‌ر،

 

*

 

*

مال و مولک و سلطنت، نقش و نگار الده‌ن گئده‌ر.

اهل یقین بیلیر کیم اول جنّته بی‌گومان گئده‌ر.

جانینی جانانا قییماز، جان جانانام دئیه‌ر.
بیر قده‌ر سنّت‌دن اؤترو، من مسلمانانم دئیه‌ر.[1]

8-  نسیمی شش پاره‌لی

حله‌لیک زمانی و یاشاییشی حاققیندا بیر زاد معلوم اولمایان شش پاره اهلی، نسیمی آدلی بیر شاعیر و خطاطین الیازماسینی، جهانگیر قهرمان‌اوف معرفی ائدیر و بو شعری اوندان نقل ائدیر:[2]

اجلدن یوخدو اندیشه‌م، اگر مین جان آلاتندن،

 

غمیم‌اولدور،اؤلم،‌یاریم‌قالااغیار ایله، وای، آه!

9-  سيد نسيم

حاققيندا حله‌ليك هئچ بیر شئی بيلمه‌ديگيميز «سيد نسيم» تخلّصلی بير شاعير، نسيمی‌دن سونرا ظهور ائتمیش و اونون غزللرینه بنزه‌ر شعرلر یازمیشدیر. آشاغیداکی ب (1) 368 صحیفه‌ده نسیمی دیوانینا سالینمیش غزل، اونون شعرلریندن اولمالیدیر:

 

ای کلام الله اشیاء نُطق حقدیر سر به سر،
ای کلام الله واقیف بیل کلامین سیررینی،
آنداکی اعیان ثابت گؤهر شاشئی دئدی،
شَیْء لله نور وجهیندن تَعالی شَأنه،
یوزودور شَمْسُ الضُّحی و یاناغی بَدْرُ الدُّجی،
اول‌شهین کیم آدی حقدن احمد و محمود ایدی،
چرخ گردون چاکر درگاهین اولدو دائیما،
مجمع مجموع اسما اولدو انسانین آدی،
قاشلارین نَصْرُ مِنَ الله، ساچلاری فَتْحٌ قَریب،
فورقتیندن نئجه جؤوهر جیگری قان اولماسین،
سیّد سادات مدحین سؤیله ین سیّد نسیم،

 

کیم اوخور اِنّی اَنا الله آیت نور شجر.
قیلمایا مخفی ضمیریندیر علوم خُشک و تر.
فضل ایدی کیم اولدو حقدن فیض انوار نظر.
مرحبا یا مصطفی صَلّوُا عَلی خَیرِ البَشَر.
ید بیضادیر الی، بارماقلاری شَقُّ القَمَر.
مانعیدیر، مانعیدیر، ما به تقدیر قدر.
هم مرصّع دون گئییبدیر باغلانیر زرّین کمر.
کیم احد آدیندان اولدو شول مسمّی نامور.
کیپریگی اِنّا فَتَحْنا، چشمی ما زاغَ البَصَر.
قاندا قیمت تاپدی پر لعل و یاقوت و گؤهر.
طوطی شیرین مقالی نُطق ایله تؤکدو شکر.

10-  بیلینمه‌ین نسیمی

یئنه‌ده همین کیتابدا نسیمی تخلّصلو بیر باشقا شاعیر معرفی اولور و بو شعر اونون دیلیندن نقل ائدیلیر:[3]

نه یاتارسان‌غافیل‌انسان،‌اویان،وقت‌سحر کئچدی،
خدانین قولویام دئرسن،بومودورقوللوغون شرطی،
نمّاملیق‌سنده،ذم سنده،بو عیب، بو سیتم سنده،
کئچیردین عؤمرو غفلتله، اجل گلیر سورعتله،
نسیمی صبح سئیر ائیلر، آنین چون آچیلیر گوللر،

فانی دونیا خوشدور، اما آخری موت اولماسا،

 

 

 

 

 

*

نه‌دیر‌بو سنده‌کی‌عُصیان،اویان‌وقت‌سحر کئچدی.
نه‌دیر بو سنده‌کی‌نقصان،اویان‌وقت‌سحر کئچدی.
قامو افغان‌کیم‌سنده، اویان وقت سحر کئچدی.
اویانیق اول بو رحمتله،اویان وقت سحر کئچدی.

فغان ائیله‌ر بو سونبوللر، اویان‌وقت سحر کئچدی.

ذوق جنّت خوشدور اما شدت نار اولماسا.

بو شعرلر، 1327 هـ. ایلینده ملا محمد بن عبدالکریم طرفیندن بیر سفینه‌ده استنساخ ائدیلمیشدیر.

11-  آغازی

چاغاتای تورکجه شاعیرلری آراسیندان، آغازی تخلّصلو بیر باشقا شاعیرین نسیمی حاققیندا آشاغیداکی غزلی، نسیمی دیوانی‌نین الیازمالاری‌نین بیرینه سالینمیشدیر:[4]

حال زاریمدان منیم پروردگار آگاهدیر،
گئجه-گوندوزدور منیم آه و فغانیم باعیثی،
اول پری هیجرانیدا،من خسته‌نین حالین سورون،
یا ازلده یوخ نصیبیم، شول پرینی گؤرکنی،
آغازی صبر ائیله‌گیل اول ماه‌رو هیجرانیده،

 

شامدان تا صوبح ایشیم، فریاد و آه و واهدیر.
اول قویاش مثل کمان ابرو، یوزو چون ماهدیر.
قد مثال دال اولوبدور، رخ مثال کاهدیر.
نحس یولدوز یا منی باختیم بئله همراهدیر.

شاه قیلغان یوسیفی مصر آلدا اول چاهدیر.

12-  تانینماز نسیمیلر

بیزه آیدین اولمایان نسیمی تخلّصلو بیر چوخ شاعیرلر، عمادالدین نسیمی‌نین فاجیعه‌لی اؤلوموندن سونرا، اونون حاققیندا، خصوصیله دریسی‌نین سویولما حادثه‌سی ایله علاقه‌دار شعرلر یازمیشلار. سونرالار بو شعرلرین بعضیلری، نسیمی دیوانی‌نین الیازمالارینادا داخیل ائدیلمیشدیر. میثال اوچون آشاغیداکی آدلیم غزل:

جانا سن‌ جاندان نه‌ کیم ‌گلسه، جیگرلر آغریماز،
شاها مئهریندنمیدیر یا آشینالیقدانمیدیر،
فتواسیندان زاهیدین ناحق منی گر سویالار،
زاهیدین افسانه‌سیندن سویدولار ناحق منی،
شیشه‌می چون‌داشا چالدیم، حقّی اظهار ائیله‌دیم،
زاهیدین بیر بارماغین کسسن دؤنه‌ر حقدن قاچار،
جهل نامردین قاچان مئیدان گونونده یئری وار،
سویون ای موردار سلّاخلار نسیمی‌نین تنین،

 

حق بیلیر بیر ذره نشتردن دامارلار آغریماز.
جیسمیمی سر تا قدم مین کز یارارلار آغریماز.
غم دگیل سندن شها، گئرچک دامارلار آغریماز.
حق بیلیر سندن شها! صاحب نظرلر آغریماز.
چشم اَحول آغریدان عارف بصرلر آغریماز!
گؤر بو گئرچک عاشیقی سر پا سویارلار آغریماز.
ار بیلیر مئیدان قدرین، کیم قده‌رلر آغریماز.
بونجا نامردی گؤرون بیر ار قییارلار آغریماز.[5]

 نسیمی دیوانی الیازمالارینا داخیل اولونموش همین غزله بنزه‌ر باشقا غزللرده واردیر. نمونه اولاراق آشاغیداکی غزلی ذکر ائدیریک:

اهل ایمان اسلامی اول دمده انکار ائتدیلر،
قاضیلر فتوا وئریب، حق سؤزه باطیل دئدیلر،
سیّده ظلم ائیله‌ییب جؤور ایله حقّی باسدیلار،
تیله‌ییب پیچاقلارین چون کی تنیمه قویدولار،
حق منه‌سؤیله دئدی،‌امر ائتدی،‌من ده سؤیله‌دیم،
أوزدولر، چیخارتدیلار چون بو نسیمی‌نین تنین،
ای نسیمی واصیل اولدون خالیق رحمانینا،

 

چون نسیمی‌نی حلب شهرینده بر دار ائتدیلر.
کوفرو ترک ائدیب ایمانا گلمگی عار ائتدیلر(؟)
اَحْسَنِ التَّقْویم ـی گؤر کی نئجه انکار ائتدیلر.
ساغ ایکن من عاشیقی، گؤر نئجه بیمار ائتدیلر.
سؤزومو دستان ائدیب، عالمده تکرار ائتدیلر.
یاس توتوب گؤیده ملکلر، جومله‌سی زار ائتدیلر.
جنّت اعلایا بولدون یئرین گولزار ائتدیلر.[6]

آشاغیداکی غزل‌ده نسیمی آدینا، اونون دیوانی‌نین الیازمالاری‌نین بیرینده ثبت اولونموشدور:[7]

حقّه واصیل اولدو سیّد، گیل گؤر ایندی سیّدی،
سرّ وحدتدن سنا بیر سرّ آچیب آیمیش ایدیم،
بو طهارت‌سیز فقیرلر چون سنین حلمین بیلن،
هم شریعت،هم طریقت، هم حقیقت اولموشام،
ای‌نسیمی‌غم دگیلدیر چون کی سن اولدون شهید،

 

سین‌موسین‌بغداد امیری، گیل گؤر ایندی سیّدی.
قوولونا‌گئرچک‌دگیلسین، گیل گؤر ایندی سیّدی.
سویدولار ناحق تنیمی، گیل گؤر ایندی سیّدی.
بونو بیلمز بو فقیرلر، گیل گؤر ایندی سیّدی.

حق بیلیر عین الیقینی، گیل گؤر ایندی سیّدی.

13-  یوسف امیری

چاغاتای تورکجه‌سی‌نين آدلیم شاعیرلریندن بیریدیر. اودا امیر علیشیر نوایی کیمی نسیمی‌نی سئوه‌رمیش. نسیمی دیوانی‌نین الیازمالاری‌نین بیرینده آشاغیداکی غزل اونون دیلیندن، دیوانین سونوندا یازیلمیشدیر.[8]

وه خطا قیلدیم‌من ایندی نئیله‌رم وه، سیدا!
سرّ وحدتدن آچیب بیر منه آییتمیش ایدین،
مجروح اولدو بو وجودوم، طبعینی ائتدی تامام،
بو فقیرلر، صوفیلر چون عرضینی قیلدی دئیر:
ای امیری نیته‌سین چون بو عطا قیلدی یئنه،

 

آخرتین محشرینده نئیله‌رم، وه سیدا!
حق محمد (ص) حضرتینده، نئیله‌رم، وه سیدا!
سن کئچورگیل بو گوناهیم، نئیله‌رم، وه سیدا!
شوم رقیبلر سؤزو بیرله، نئیله‌رم، وه سیدا!
خواندار اولدون علی‌یه، نئیله‌رم، وه سیدا!



[1] شعرلر جهانگیر قهرمان‌اوف طرفیندن میر علی سیدوفون 1960-  نجی ایلده نشر ائتدیردیگی نسیمی و میران آدلی مقاله‌سیندن آلینان بؤلومدن نقل اولدو (باخ ← ج 1 ، ص 69 ).

[2] / ب/ ، ج 1، ص 74.

[3] همان یئر.

[4] / ب/ ، / ج / ، ص 43.

[5] / ب / 2 – 533 ، ع – 112 .

[6] / ب / 1 - مقدمه، ص 71.

[7] / ب/ ، ج 1، ص 42.

[8] / ب/ ، ج 1/، ص 43.

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهش دکتر حسین محمدزاده صدیق,سید عماد الدین نسیمی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق, پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون سید عماد الدین نسیمی, شناختنامه عماد الدین نسیمی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق, حسین محمدزاده صدیق مصحح آثار عماد الدین نسیمی,عماد الدین نسیمی در تحقیقات حسین محمدزاده صدیق, فضل الله نعیمی و حروفیه به روایت دکتر صدیق,شناختنامه سید عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق,
ارسال در تاريخ جمعه 7 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی