تبلیغات اینترنتیclose
سید عماد الدین نسيمی ديوانیندا شعر بيچيملری و ديل- 2
سید عمادالدین نسیمی در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار سید عمادالدین نسیمی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق

 

تصویر و پرتره سید عماد الدین نسیمی به قلم ناصر بخشی تبریزی

پرتره سید عماد الدین نسیمی

نقاش: ناصر بخشی، هنرمند تبریزی

12-  تورکجه دیواندا دیل اؤزه‌للیکلری

نسیمی‌نین تورکجه دیوانی دیل تاریخی باخیمیندان، بیزیم اوچون ان مهم سندلردن حساب اولونور.

نسیمی‌نین شعرلری آراسیندا، ائله بئیتلر واردیر کی زولال سو کیمی آخیر و اونلاری انسان اوخودوقجا واله اولور و دیلین آخیجیلیغینا حئیران قالیر:

لبلرین قندینه شکر دئدیلر،
دئدیلر کیم دهانی یوخدور اونون،
شاما بنزه‌تدیلر قارا ساچینی،
عنبر افشان ساچینلا عارضینه،
شب یلدادورور ساچین گئجه‌سی،

 

جان شیرینه گؤر نه‌لر دئدیلر.
بی‌خبرلر عجب خبر دئدیلر.
عارضین نورونا سحر دئدیلر.
یاسمن اوزره مشک تر دئدیلر.
صورتین بدرینه قمر دئدیلر.

تورکجه دیواندا، شاعیر عربجه و فارسجا کلمه‌لری‌ده ایشلتمیشدیر. بعضاً سید نسیمی بیر دیل وورغونو و دیلچی نظر صاحیبی کیمی، السنه‌ی ثلاثهیه مسلط اولدوغونا گؤره، هر اوچ  دیلده‌کی عین معنا داشییان کلمه‌لری‌ده شعرینده ایشله‌دیر. بئله حاللاری نسیمی دیوانینین لکسیکاسی کیتابیندان آلیب آشاغیدا تقدیم ائدیریک:

1. تورکجه- عربجه سؤزلرنین موازی و یاناشی ایشلنمهسی:

سای  / حساب

زولف و روخون حسابینا دوشموشوز اوسته سایاروز.

دیل  / لسان

سن بو نسیمی‌نین دیلین آنلا، سؤزون بیل،

 

کیم وار بو دیلدن اؤزگه بیزیم بیر لیسانیمیز.

قوش دیلی  / منطق الطیر

خط و خالین منطق الطیری‌دیر اهل وحدتین،

 

قوش‌دیلین‌سن‌ترجومان ائتمک دیله‌رسن، ائتمه‌گیل.

 

گؤز  / عین

ای« سئومه اهل حوسن و جمالی »دئیه‌ن منا،

 

گؤرمز گؤزون بو عئینی، عجبدیر، اعما دگیل.

آغ- قارا /  بیاض- سواد

چون سواد ایله بیاضین واحید اولدو علّتی،

 

لا شریک اولماق دیله‌رسن، کئچ بو آغ و قارادان.

بویروق /  حؤکم

چون‌شهریارین شهرینه بوگون نسیمی‌دیر ملیک،

 

بویروق‌آنیندیر،حؤکم‌آنین،‌هم شهرینه، هم‌کندینه.

آیدینلیق /  انوار

مؤحنتی‌چوخدور‌جاهانین، ظولمتیندن کئی ساقین،

 

ای گؤزوم آیدینلیغی، ظولمتدن انوار ایسته‌مه!

آل /  مکر

فانی جاهانا قالمادیق، امّاره نفسه اویمادیق،

 

آلداتدیلار، آلدانمادیق بو دونیا مکر و آلینا.

2. تورکجه- فارسجا سؤزلرینین موازی و یاناشیی ایشلنمهسی

یامان /  بد

یامان قونشو، یامان یولداش، بدخو.

تیکان /  خار

گوله ال سونماسین اول کیم تیکانیندان اوشه‌نیر،

 

کی بو حمرا گولونون خارینا خنجر دئدیلر.

قند /  شکر

دوداغین قندینه شکر دئدیلهر.

گیزلی /  پنهان

دلبرین شیرین دهانیندان اگرچی رمز ایله،

 

آچار اسرارین و دئیگین سرّ پنهان گیزلیدیر.

دوداق /  لب

چئشمه‌ی حئیوان خجیلدیر لبلریندن دائیما،

 

آب کوثر شربتی شیرین دوداغیندان گلیر.

ساغیش /  شمار

زولف و روخون‌شوماریدیر شام و سحرده ساغیشیم،

 

کیم بیلیر اول شوماری کیم بن‌ده ‌شومار ایچینده‌یم.

قان / خون -  باغیر / جیگر

بندن ایراق اولدوغون باغریمی قان ائیله‌دی،

 

اولدو گؤزومدن روان خون جیگر یانارام.

سو /  آب

قالوا دا بنی ساقی اسریتدی شرابیندان،

 

ایچیرتدی بنا لعلین، خیضرین سوی و آبیندان.

اود /  آتش

جاهان یاندی بوگون عئشقین اودونا،

 

یاخارسان عاشیقی، آتش زبانسان!

3. هر اوچ  دیلده بیر معنادا اولان سؤزلرین یاناشی و موازی ایشلهدیلمهسی:

سایری /  خسته / بیمار

اولدو نسیمی عئشقینه سایری و خسته، نئیله‌سین؟

 

گئتدی حیاتی‌کندیدن،جیسمیله‌جامیسان نه سن؟

ساچ /  زولف

ساچی قارانین زولفونه یاپیشدی نسیمی.

چری /  سیپاه

جهانا خط و خالیندان روخون چری چکمیش،

 

زهی شاهنشه اعظم، زهی اوغورلو سیپاه!

دنیز /  دریا

وصالین قیمتی دُردور، نهایتسیز دنیز عئشقین،

 

بو دُرّون‌کانین‌اول بولدو کی غرق اولدو بو دریایا.

4. تورکجه، عربجه و فارسجا سؤزلرین موازی و یاناشی ایشلنمهسی:

کؤلگه /  ظلّ /  سایه

دوشورموش آیا ساچین ظلّینی و کؤلگه‌سینی،

 

دوشورمک آنجیلایین سایه شول هومایا دوشر.

 

سؤیلمک /  نطق/  گفتار

اگر سوسنله‌یین ابکم دگیلسن نوطقه گل، سؤیله،

 

کی‌حرف و نوطقه ترکیبی نه یئردندیر بو گفتارین؟

سای و ساغیش / حساب /  شومار

حسابین‌ساعتی‌گلدی، نه ساییرسان نه ساییرسان،

 

شومارین‌ساغیشین‌بیل‌کیم، حسابین بی‌شومار اولدو.

نسیمی دیوانیندا اصیل تورکجه سؤزجوکلرین بول- بول ایشلنمه‌سینه شاهید ایک. بو سؤزجوکلری اوچ یئره بؤله بیله‌ریک:

1. چاغداش ادبی تورکجهمیزده ایشلنمهین سؤزلر:


ایاق: قدح، پیاله، کاسا.

اوچماق: جنّت، بهشت.

اکشی: تورش، آجیتما.

ایسسی: مالیک، صاحیب، یئیه.

ایسیتماق: داددیرماق، ایچیرتمک.

اوستمک: ال چکمک، اونوتماق.

اوشنمک: قورخماق، چکینمک.

اوی: دوشونجه، فیکر.

باندیرماق: بولاشدیرماق، باتیرماق.

چری: عسکر، قوشون، سرباز.

دوروشمک: چالیشماق، سعی گؤسترمک.

ساغیش: سای، حساب.

سونماق: تقدیم ائتمک، هدیه ائتمک، عرض ائتمک.

تامو: جهنم.

تایینماق: سوروشمک، دوغرو یولدان چیخماق.

قالمیش: باشی آشاغی، دانلاقلی.

قوتلو: مبارک.


 

2. چاغداش تورکجهمیزده شکلی دگیشمیش سؤزلر:


آزیق ← آذوقه.

آیریق ← آیری.

اینجینمک ← اینجیمک.

اویقو ← یوخو.

آلداماق ← آلدانماق.

بنزهش ← اوخشار.

بیگی ← کیمی.

قامو ← هامی.

قاندا ← هاردا.

دیشرا ← دیشاری.

تانیق ← تانیش.

قاچان ← هاچان.

قونوق ← قوناق.

قانغی ← هانسی.


 

 

3. چاغداش تورکجهمیزده آز ایشلنن و شیفاهی لهجهلریمیزده قالان سؤزلر:


یازی ← چؤل، صحرا.

اسروک ← کئفلی، مست.

یئی ← یاخشی.

بای ← زنگین، ثروتلی.

آیماق ← دئمک.

آییتماق ← ایضاح ائتمک.

آل ← حیله.

آری ← تمیز، پاک، آغ، صاف.

آغماق ← چیخماق، قالخماق.

وارماق ← گئتمک.

یاشیرماق ← گیزلتمک.

دوش ← یوخو.

 

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهش دکتر حسین محمدزاده صدیق,سید عماد الدین نسیمی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق, پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون سید عماد الدین نسیمی, شناختنامه عماد الدین نسیمی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق, حسین محمدزاده صدیق مصحح آثار عماد الدین نسیمی,عماد الدین نسیمی در تحقیقات حسین محمدزاده صدیق, فضل الله نعیمی و حروفیه به روایت دکتر صدیق,شناختنامه سید عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق,
ارسال در تاريخ جمعه 7 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی