تبلیغات اینترنتیclose
سيد عمادالدين نسيمی‌نين ياشاییشی- 2
سید عمادالدین نسیمی در پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق
شرح افکار، احوال و آثار سید عمادالدین نسیمی بر اساس تحقیقات استاد دکتر حسین محمدزاده صدیق

 

تصویر و پرتره سید عماد الدین نسیمی به قلم ناصر بخشی تبریزی

پرتره سید عماد الدین نسیمی

نقاش: ناصر بخشی، هنرمند تبریزی

15-  شهادتی و اؤلومو

نسیمی‌، حلب شهرینده دریسی سویولاراق اؤلدورولدو. اونون شهادت تاریخینی عسقلانی 821،[1] هدایت 837،[2] مدرس 807[3] و مجالس العشاق 837[4] هـ. ایلی ذکر ائتمیشلر. بو قایناقلاردان باشقا 811 هـ. ده تألیف اولونان بشارت‌نامه کیتابیندا اونون اؤلومو 807 هـ. ایلی ذکر اولونموشدور. نسیمی‌نین یاشاییشینی تدقیق ائده‌نلر آراسیندان محمد فؤاد کؤپرولو، عبدالباقی گؤلپینارلی و حسین اعیان‌دا همین تاریخی دوغرو ساییرلار، مرحوم مدرس تبریزی، ریحانه الادب اثرینده‌ده همین تاریخی اونون شهادت ایلی قبول ائدیر. بئله‌لیکله 807 هـ. تاریخینی اونون شهادت ایلی حساب ائتمک اولور. او زامان نسیمی اوتوز آلتی یاشیندا ایدی. نسیمی‌نین شهادتیندن دانیشان بشارت‌نامه‌ اثری 811 هـ. ایلینده یازیلمیشدیر. آیدیندیر کی نسیمی‌نین اؤلومونو بو تاریخدن سونرایا عائد ائتمک اولماز. نسیمی‌نین شهادتی‌نین تفصیلاتینی ذکر ائده‌ن ان قدیم قایناق کنوز الذّهب فی تاریخ حلب قایناغیدیر. محمد راغب الطّباخ الحلبی، اؤزونون اعلام النُبلاء بتاریخ حلب الشّهباء اثرینده همین قایناغین وئردیگی شرحی ذکر ائدیر.[5] بو شرحین ترجمه‌سی بئله‌دیر:

« یشبک زامانیندا علی نسیمی اؤلدورولدو.

شیخنا ابن خطیب الناصریه و شیخ عزّالدینین نائبی شمس الدین ابن امین الدوله حضوروندا، قاضی القضاة فتح الدین المالکی و قاضی القضاة شهاب الدین الحنبلی ابن الخازوق محکمهده حاضیر اولدولار. ادعا اولدوکی نسیمینین کلماتی بیلیکسیز شخصلری آلدادیب زندیق ائتمیشدیر. اما بعد ابن الشنقشی الحنفی شهرین قاضیلری و عالیملری حضوروندا دعوی طرح ائتدی. سونرا نایب اونا دئدی:

- ادعانی ثبوتا یئتیره بیلمزسن، سنی اؤلدورهرم!

او ایسه اؤز ادّعاسیندان واز کئچدی.

نسیمی ایسه بیر سؤز دئمهدی، یالنیز کلمهی شهادتین دیلینه جاری ائتدی و ادعالاری نفی ائلهدی.

سونرا شیخ شهاب الدین ابن هلال محکمهده حاضر اولدو و قاضی مالکی یانیندا اوتوردو. او دئدی نسیمی زندیقدیر، توبهسی قبول اولماز و اؤلدورولمهلیدیر. سونرا قاضی مالکییه اوز چئویردی و سوروشدو:

- نه دن اونو اؤلدورمورسن؟».

مالکی دئدی:

- آیا سن اؤز الین ایله یازارسان کی او اؤلدورولمه‌لیدیر؟»

دئدی:

- یازارام.»

و یازدی، یازدیغینی شیخنا ابن خطیب الناصریه و باشقا قاضیلر و عالیملره تقدیم ائتدی. قاضیلر و عالیملر قبول ائتمه‌دیلر و دوروب گئتدیلر.

مالکی سوروشدو:

- قاضیلر و عالیملرین قبول ائتمه‌دیکلری زامان، اونو نئجه اؤلدورمک اولار؟»

او دئدی:

- من اؤلدورمیه‌جگم، سلطان منی مأمور ائتمیشدیر کی بو ایشی تئز قورتارام تا اونون امری صادر اولسون.»

او مجلیس داغیلدی و نسیمی‌نی بیر داها قلعه‌ده حبسه آپاردیلار.

سونرا سلطان مؤیدین امری صادر اولدو کی:

- دریسی سویولسون، جنازه‌سی یئددی گون حلب شهرینده گؤستریلسین، سونرا شققه‌لنسین، شققه‌لری علی بیگ ابن ذی الآذر، قارداشی ناصر الدین و عثمان قارایولوق اوچون گؤنده‌ریلسین.»

اینجه دویغولو شعرلری اولان شاعیری بئله اؤلدوردولر.

نسیمی‌نین بو شکیلده اؤلدورولمه‌سی اونون بوتون اهل شریعت و طریقت طرفیندن سئویلمه‌سینه سبب اولدو،  اونون حاققیندا چوخلو افسانه‌لر یارادیلدی و شعرلر یازیلدی و بئله فجیع بیر حادثه‌یه، مسلمان شاعیرلر اعتراض ائتدیلر.

16-  نسیمی‌نین مزاری

سید عماد الدین نسیمی‌نین مزاری حاققیندا ایلک یازیلی قایناق اولیا چلبی نین سیاحتنامه اثریدیر. او، حلب شهری‌نین توصیفینه گلدیکده شیخ نسیمی تکیه‌سی حاققیندا دانیشیر و اورادا یاشایان اهالی‌نین بئله بیر اینانجینی ذکر ائدیر کی گویا نسیمی دریسی سویولاندان سونرا بورا گلیب و قرآن تلاوت ائده‌رک غئیب اولموشدور.[6]

بو مزار، حلب شهری‌نین فرافراه محله‌سینده سلطان حمّامی قارشیسیندا واقع اولوبدور.[7]چاغداش آذربایجان یئنی شعری‌نین آدلیم شاعیری مرحوم رسول رضا ایسه حلبه گئدیب نسیمی‌نین مزارینی زیارت ائتمیشدیر. او، بو زیارتی حاققیندا یازدیغی بیر یازیدا دئییر:

«. . . حلبین حربی قالاسی سکگیز عصردن آرتیقدیر کی، شههرین اورتاسیندا 200 متره قدهر هوندور بیر تپهنین اوستونده مورگولهییر، ایللری، عصرلری، کؤچهری قوشلار کیمی بیر- بیرینین آردینجا یولا سالیر. قالانین سول طرفیندن بیر یول کئچیر. بو یول هاچالانیب ایکی کوچهیه آیریلیر. سول طرفه آیریلان قول کوچهنین باشلانغیجیندا، ساغ الده، ایلک بینا نسیمینین مقبرهسیدیر. بو کوچه نسیمی کوچهسی آدلانیر: اوَّلجه کیچیک بیر حیهطه گیریرسن. حیهطده بئش اون قبیرلی بیر عائله قبرستانلیغی وار.

باشداشلاریندا نسیمی سؤزو گؤرونور. حلبده بوگونه قدهر نسیمی بابا سوی آدی ایله یاشایان اونلارجا عائلهوار . . . حیهطدن کئچیب یاری قارانلیق بیر اوتاغا گیردیک. بورادا اوستو پارچا ایله اؤرتولو (سوریهده بئله بیر عادت وار کی مشهور آداملارین قبرینی باهالی ایپک پارچا ایله اؤرتورلر.) بیر تابوت قبیر، اورتادا کیچیک بیر چار حوض، دیوارلاردا چرچیوهیه سالینمیش یازیلار وار.

نسیمینین قبری اولان اوتاغین دیوارلاریندا آذربایجانجا باشقا بیر نئچه یازیدا واردیر . . . نسیمینین قبری، اوتاغین ایچینده تاختا بارماقلیق آرخاسیندادیر. بو اوتاقدان ایکینجی اوتاغا، اوچ پیللهلی کئچید یئنیر. ایکینجی اوتاقدادا ایکی قبیر وار. بونلار نسیمینین یاخین قوهوملارینین قبریدیر. . . بوتون بینا کدرلی بیر تأثیر بوراخیر. لاکین اعدام ائدیلمیش بیر شاعیر قبرینین بو نئچه یوز ایل عرضینده ساخلانیلماسی، اونون خاطیرهسینین عزیز توتولماسی، آدینا کوچه قویولماسی بیزی چوخ متأثر ائلهدی . . .».[8]

نسیمی‌نین مزاری اولان اوتاغین دیوارلاریندا قرآن آیه‌لری یانیندا بعضی شعرلرده حک اولوبدور. او جومله‌دن بو شعر:

یوزولدون، دؤنمه‌دین مردانه‌لیکدن،
کثافتدن چیخیب اولدون بحقه،

 

ایلاهی! بؤیله‌دیر حُبّ صمیمی.
گولوستانِ ایلاهی‌نین نسیمی.



[1] ابناء الغمر، پیشین، جزء ثانی.

[2] ریاض العارفین، پیشین، ص 397.

[3] ریحانة الادب، پیشین، ج 6، ص 174.

[4] مجالس العشاق، پیشین، مجلس 47.

[5] اعلام النُبلاء بتاریخ حلب الشّهباء، مطبعه العلمیه، حلب، 1925، جزء 3، ص 15- 16.

[6] ابراهیم اولغون. سید نسیمی اوزهرینه نوتلار، آنکارا، 1971، ص 57.

[7] اعلام النُبلاء بتاریخ حلب الشّهباء، ج 3، ص 16.

[8] رسول رضا. جهانا سیغمایان شاعیرین غریب مزاری، ادبیات و اینجه صفت غزئتی، باکی 1968، ص 17.

صفحه قبل صفحه بعد
نظر شما
نام : *
پست الکترونیک :
وب سایت/بلاگ :
*
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O @};-
:B /:) =D> :S
کد امنیتی : *

برچسب ها : شناختنامه عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهش دکتر حسین محمدزاده صدیق,سید عماد الدین نسیمی در تحقیقات دکتر حسین محمدزاده صدیق, پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق پیرامون سید عماد الدین نسیمی, شناختنامه عماد الدین نسیمی به روایت دکتر حسین محمدزاده صدیق, حسین محمدزاده صدیق مصحح آثار عماد الدین نسیمی,عماد الدین نسیمی در تحقیقات حسین محمدزاده صدیق, فضل الله نعیمی و حروفیه به روایت دکتر صدیق,شناختنامه سید عماد الدین نسیمی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق,
ارسال در تاريخ جمعه 7 مهر 1391 توسط دکتر صدیق. ارسال: سید احسان شکرخدایی